JOODSE HUIZEN KRIJGEN EEN STEM

De laatste jaren groeit de belangstelling voor het Joodse leven in Nederland zoals dat voor de Tweede Wereldoorlog bestond. ‘Leg deze verhalen vast, bewaar ze voor later, opdat ze niet opnieuw verloren gaan!’ is een vaak geuite wens na afloop van een bezoek aan Open Joodse Huizen, drukbezochte, kleinschalige herdenkingen op locatie, die sinds 2012 jaarlijks worden gehouden. Aan die wens is gevolg gegeven. De stichting Joodse Huizen wordt opgericht met als doel: het levend houden van het vooroorlogse Joodse leven en de Joodse cultuur. Meer dan dertig verhalen worden in korte tijd bijeengebracht. Een enkele oproep leidt tot bijdragen van gevestigde en onbekende auteurs die allen gemeen hebben dat zij zich bezighouden met speuren, onderzoeken, bij toeval op het spoor komen, navragen en uiteindelijk vastleggen in de vorm  van familiegeschiedenissen en huizenverhalen. Voorjaar 2015 verscheen bij uitgeefagentschap Gibbon het boek Joodse Huizen, verhalen over vooroorlogse bewoners, de eerste van een lange reeks en de basis voor een papieren monument. De daaropvolgende jaren verschenen de delen twee, drie en vier. Deel vijf zal vanaf medio april 2019 bij de boekhandel te koop zijn.

JOODSE HUIZEN BOEKEN.

EEN PAPIEREN MONUMENT

JOODSE HUIZEN.VERHALEN OVER

VOOROORLOGSE BEWONERS

 

JOODSE HUIZEN DEEL 1

Loop door de Amsterdamse Rivierenbuurt, de Groningse binnenstad, de dorpskern van Meppel, de straten van Hengelo. De huizen in die buurt, die binnenstad, die dorpskern, die straten, zien er nog net zo uit als zeventig jaar geleden. Alleen de bewoners zijn veranderd. Natuurlijk, zo gaat dat met huizen. De een gaat, de ander komt. Zo ging dat ook met die huizen in Amsterdam, Groningen, Meppel, Hengelo en talloze andere steden en dorpen in Nederland in de loop van de Tweede Wereldoorlog. Die huizen, zo’n zesendertigduizend, werden door honderddertigduizend bewoners verlaten. Van hen keerden honderdvierduizend – vaders, moeders, kinderen, grootouders, kleinkinderen - niet naar huis terug. Ze werden vermoord. Omdat het Joden waren. Door die huizen te benoemen komt de Shoah opeens angstwekkend dichtbij. Abstracte geschiedenis van lang geleden en ver weg wordt een concreet verhaal. De stichting Joodse Huizen wil alle verhalen van ruim 36.000 Joodse huizen in Nederland verzamelen en zichtbaar maken. Het is de bedoeling een papieren monument met verhalen op te richten dat deze Joodse huizen een stem geeft en de herinnering aan de vroegere Joodse bewoners levend houdt. Dit boek maakt hiermee een eerste begin. Na lezing van Joodse Huizen zal een wandeling in die buurten, langs die huizen, nooit meer zijn zoals hij was: onschuldig.

DE HUIZEN & AUTEURS

Amsterdam, Pieter Aertszstraat 97 III, Marcel Prins   

Weesp, Slijkstraat 45, Ellen Pouwels    

Groningen, Coehoornsingel 61, René de Vries       

Rotterdam, Crooswijkschesingel  31a, Rob Snijders  

Borne, Deldenerdwarsweg 17, Stevine Groenen

Amsterdam, Koninginneweg, 215BEsther Göbel     

Amsterdam, Joden Houttuinen 5, Eli Asser             

Amsterdam, Kalverstraat 1, Denise Citroen    

Amsterdam, Nassaukade 54, Lisette Lewin  

Arnhem, Nieuwstraat 2, Marjonleine Oppenheim-Spangenberg  

Hengelo, Nieuwstraat 7-9, Frits Rijksbaron    

Amsterdam, Plantage Kerklaan, Artis Maarten Frankenhuis 

Amsterdam, Rapenburgerstraat 91 III, Max Arian 

Haarlem, Spaarne 25 en 27, Edward van Voolen    

Amsterdam, Stadionkade 80, Teuntje Klinkenberg 

Bergen op Zoom, Steenbergsestraat 12, Anje van Buuren- Meinardi  

Amsterdam, Transvaalkade 13, Saskia Goldschmidt  

Amsterdam, Kloveniersburgwal 137, Shaya        

Amsterdam, Uiterwaardenstraat 42 I, Jona Oberski  

Amsterdam, Veeteeltstraat 86-boven, Herbert Sarfatij 

Amsterdam, Weesperplein 1, De Joodsche Invalide, Hannah van den Ende   

Amsterdam, Zonneweg 30, Ellen Santen    

 Den Haag, Zoutmanstraat 57-59, Chaja Polak   

JOODSE HUIZEN DEEL 2

Wat voor land zou Nederland zijn geweest als de vooroorlogse Joodse gemeenschap er nog was? Als niet ruim honderdduizend van de honderdveertigduizend Nederlandse Joden zouden zijn vermoord? Aan de hand van verhalen, verteld vanuit de huizen waarin onze Joodse landgenoten woonden, kunnen we ons een voorstelling maken van het Joodse leven in Nederland. Van die verhalen moeten er zoveel mogelijk worden verteld en vastgelegd, voor ook die herinneringen voorgoed zijn verdwenen. In dit boek, Joodse Huizen deel 2, doen overlevenden en nabestaanden, buren en vrienden, schrijvers en historici, een levendig en belangwekkend verslag van wat ooit was, zodat de verdwenen Joodse cultuur in Nederland weer tot leven komt.

new-auteurs-in-lijst--2_edited.png

DE HUIZEN & AUTEURS

Amsterdam,  Achtergracht 3, Marga van Praag    

Maastricht,  Bosscherweg 185,  Marij van den Bosch en Fred Grünfeld

Rotterdam, Breitnerstraat n.o., Cjaja Polak

Voorburg,  Buitenrustplein 3, Gert Jan de Vries

Groningen,  Folkingeststrat 29a, Stefan van der Poel   

Hilversum, Gijsbrecht van Amstelstraat 379, Rob Snijders  

Scheveningen,  Harstenhoekweg 15, Wim Willems en Hanneke Verbeek

Amsterdam, Tweede Helmersstraat 14 II, Ernestine Brikkenaar

Amsterdam, P.C. Hooftstraat 39-41,  Renée Simons

Amsterdam, Joden Houttuinen 68-72, Esther Shaya   

Muntendam, Kerkstraat 66B,  Else Valk 

Amsterdam, Kloveniersburgwal 22-24,  Frans Duivis     

Amsterdam, Linnaeusparkweg 61 hs, Chawwa Wijnberg

Apeldoorn,  Marialaan 28,  Annemiek Lely         

Bergen op Zoom, Burgemeester Mathonstraat 7,  Mark Schellekens   

Amsterdam, Middenweg 195 en 201, Daniël Metz 

Amsterdam, Oostelijke Handelskade 34,  Rob Snijders

Amsterdam, Henri Polaklaan 25, Denise Citroen        

Amsterdam,  Raamgracht 21, Esther Shaya            

Amsterdam,  Admiraal de Ruyterweg 65, Angelique van der Pol  

Amsterdam, Smaragdstraat 13,  Hanneke Groenteman    

Winterswijk, Spoorstraat 28, Joanne Nihom

Amsterdam, Wagenstraat Y12/Vechtstraat 23 hs, Judith Uyterlinde

Amsterdam, Vechtstraat 158, Alexandra Nagel       

Amsterdam,  Vechtstraat 159 I, Elly Pop   

Amsterdam, Johannes Verhulststraat 69, Mirjam Rotenstreich

De media na het verschijnen van Joodse Huizen deel 1:

 

‘Ontroerende verhalen over vooroorlogs Joods leven’ – Ons Amsterdam

‘Een boek dat je graag nog eens openslaat en naleest’ – Misjpoche

“Veelbelovend begin van herinneringen aan joodse stad’ – Het Parool

‘Een waardevolle aanvulling op het succesvolle programma van Open Joodse Huizen’

 

JOODSE HUIZEN DEEL 3

Hoe zag het vooroorlogse Joodse leven in Nederland eruit? Wat gebeurde er in de circa zesendertigduizend huizen die door Joodse landgenoten werden bewoond? Joodse Huizen deel 3 houdt met 29 verhalen de herinneringen levend aan de Nederlandse Joden en hun cultuur. De vluchtelingenthematiek is in Joodse Huizen 3 prominent aanwezig. Maar liefst tien van de verhalen gaan over Joden die vanuit heel Europa naar Nederland kwamen en hier hun plek probeerden te vinden. De parallel met de huidige actualiteit is onontkoombaar. De verhalen in dit deel spelen zich af in Amsterdam, Blaricum, Rotterdam, Apeldoorn, Bergen op Zoom, Den Haag, Tilburg, Weesp, Zaandam, Middelburg, Venlo, Enschede, Appingedam, Winterswijk, Groningen, Scheveningen en Utrecht. Ze gaan over een turntalent, een voddenboer, een hoogleraar, een wiskundige, een kunstschilder, een huisarts, een leraar, een paraplumaker: kortom, over mensen als u en ik.

huizen en auteurs Joodse Huizen boek 3

DE HUIZEN & AUTEURS

Amsterdam, Sint Anthoniesbreestr 64-66, Esther Shaya  

Apeldoorn,  Asselschestraat 94, Annemiek Lely  

Bergen op Zoom, Paulus Backxstraat 7, Anje van Buuren-Meinardi  

Tilburg, Jan van Beverwijckstraat  33, Jardena Gil    

Zaandam,  Bootenmakersstraat 108, Erik Schaap   

Rotterdam, Frank van Borselenstraat 6a,  Rob Snijders 

Appingedam,  Broerstraat 8, Roald van Elswijk  

Tilburg, Prof. Dondersstraat 77, Arnoud Jan Bijsterveld 

Winterswijk, Groenloseweg 27,  Chrit van Ewijk  

Utrecht, Frederik hendrikstraat 15,  Moshé Lewkowitz  

Weesp,  Hoogstraat 19, Ellen Pouwels  

Groningen, Van Houtenlaan 52, Stefan van der Poel    

Blaricum,  Kerkpad 22,  Denise Citroen   

Den Haag, Korte Poten 26, Gisela Prager   

Amsterdam, Laing's Nekstraat 30 III E, Erik Brouwer  

Gouda, Lange Groenendaal 38, Soesja Citroen   

Amsterdam, Linnaeusparkweg 79-huis, Esther Gaarlandt

Utrecht,  Maliesingel 58, Trea Scholten 

Middelburg,  Markt 10, Rebecca van Wittene

Venlo, Mecklenburgstraat 1, Joanne Nihom 

Scheveningen,  Tweede Messtraat 16 (later 116),  Nol van Dijk

Enschede,  Oldenzaalstraat 161, Linda Bruins Slot     

Amsterdam, Ploegstraat 40 en 77, Sander Hartog   

Amsterdam, Ringdijk 26, Johan Gortworst   

Amsterdam, Stadhouderskade 135/Petrus Dondersstraat 24, Jaap Wertheim

Amsterdam, Stadionweg 17, Xaviera Hollander   

Amsterdam, Transvaalstraat 116-huis, Sara de Vries   

Amsterdam, Wilaertstraat 12 III, Channa Kistemaker   

Amsterdam, Van Woustraat 72, Esther Göbel   

‘Ontroerende verhalen over vooroorlogs joodse leven.’ – Ons Amsterdam

‘Een boek dat je graag nog eens openslaat en naleest.’ – Misjpoche

      Wat een werk (….), om in al die vooroorlogse huizen het leven terug te roepen uit die minimale glimpen die er nog van over zijn – de plek, de burgerlijke stand, herinneringen, foto’s soms, een briefje.

En wat een liefde, waarmee de schrijvers van deze huizenportretten elk hun eigen vorm kiezen om het verleden op te roepen, soms heel sec en soms ook haast als een roman. (….)

Dat is mooi. Dat maakt het warm. Dit is een warm boek. Dat zit ‘m ook in het hele idee van deze reeks. De verhalen gaan meer over vóór dan ín de oorlog. Meer over het leven dan de dood. Ook dat is mooi, want de dood waar het in de verdomde oorlog altijd over gaat krijgt pas betekenis als je het leven ziet dat daardoor verloren ging, in al z’n waarde. Daar zou het vaker over mogen gaan in de geschiedschrijving.

      Een paar verhalen gaan zover dat ze heel die oorlog niet eens noemen – en dat heeft een fascinerend effect. Je leest over joden die orthodox waren, liberaal, ‘niks’, kortom zo verschillend als burgers in dit land maar kunnen zijn, en je denkt: waarom staan die verhalen samen in één boek? Wat hebben die nog met elkaar te maken?

      Het antwoord is natuurlijk: Hitler. Maar het is bevrijdend om toch weer eens tot je door te laten dringen dat achter de etiketten van de nazi’s mensen zaten die zo uiteenlopend waren dat sommigen zichzelf niet eens als joden zágen. Mooi om ze weer in die vrijheid te herstellen.

 (….) Zo bouwen deze verhalen een hele wereld op. Een gemeenschap. Ik heb deze week in alledrie zitten lezen, door elkaar, en ik begon haast

tegen de bewoners van de huizen te praten. Heb jij die niet gekend? Dan ben jij vast ook daar weleens geweest, waar dinges uit deel 2 kwam!

(….)Dat is de verdienste en de overwinning van Joodse huizen. Een papieren wederopbouw van het vooroorlogse leven – en daar feliciteer ik u mee.

 

       Historicus en tv-presentator (Andere Tijden) Hans Goedkoop op 20 april 2017,  bij de presentatie van Joodse Huizen deel 3.

 Hans Goedkoop over boek Joodse Huizen
 

JOODSE HUIZEN DEEL 4

Max Pam op 15 april 2018 bij de presentatie van Joodse Huizen 4 in de Liberaal Joodse Gemeente te Amsterdam

huizen en auteurs Joodse Huizen boek 4

DE HUIZEN & AUTEURS

Eindhoven, Rodenbachlaan 20, Maurice Witsema

 Amsterdam, Valkenburgerstraat 108, Auke Kok

 Nijkerk, Singel 28, Nechamah Mayer-Hirsch

 Amsterdam, Kramatweg 28 huis, Sara de Vries

 Amsterdam, Staalstraat 3, Selma Leijdesdorf

 Amsterdam, Gabriël Metsustraat 6, Klaas A.D. Smelik

 Amsterdam, Stadionweg 28, Stef de Vries

 Scheveningen, Groningschestraat 2, Maarten Eliasar

 Neede, Nieuwstraat 21, Ruth de Liever

 Amsterdam, Scheldestraat 139 I, Alexandra Nagel

 Hoorn, Grote Noord 77, Rita Lodde-Tolenaar,

 Amsterdam, Amstellaan 9 II, Loes van Weezel,

 Scheveningen, Frankenstraat 3, Renée Simons

 Woerden, Plantsoen 20, Aline Pennewaard

 Amsterdam, Plantage Doklaan 28 I, Joanne Nihom en Lou van Beetz

 Amsterdam, Nieuwe Prinsengracht 7, Joost Groeneboer

 Rotterdam, Putschelaan 126a, Rob Snijders

 Den Helder, Koningsstraat 58-60, Gerko Warner

 Ommen, Vrijthof 10, Gerko Warner

 Amsterdam, Jodenbreestraat 95, Stanley Winnik

 Amsterdam, Nicolaas Witsenkade 8, Erika Prins

 Winterswijk, Gasthuisstraat 36, Liesbeth Hemelrijk

 

JOODSE HUIZEN DEEL 5

auteurs boek Joodse Huizen deel 5

DE HUIZEN & AUTEURS

Woord vooraf – Bart Wallet

Amsteldijk 104-huis, Amsterdam – Joanne Nihom

Boomstraat 2, West-Terschelling – Pieter-Bas van Wiechen

Brugstraat 27, Ommen – Gerko Warner

Gevers Deynootweg 126, Scheveningen – Chaja Polak

Hemonylaan 5, Amsterdam – Dawn Skorczewski en Bettine Siertsema

Herenweg 8 (Dennenheuvel), Heemstede – Ivo Weyel

Jan Porcellisstraat 29b, Rotterdam – Rob Snijders

Kerkstraat A141, Hattem – Ruth de Liever

Kloveniersburgwal 26, Amsterdam – Frans Duivis

Kornputsingel 28, Steenwijk – Moshe Lewkowitz

Kwekelstraat 24, Gorinchem – Esther Shaya

Molstraat 22, Dedemsvaart – Gerko Warner

Nicolaas Maesstraat 137, Amsterdam – Alexandra Nagel

Nieuwe Kerkstraat 32, Amsterdam – Barbara van der Veen

Otto Eerelmanstraat 10, Groningen – Freek van Apeldoorn

Plantage Muidergracht 5, Amsterdam – Joost Groeneboer

Rapenburgerstraat 26, Amsterdam – Guus Luijters

Ruiterstraat 7 of Zuiderdiep 74, Groningen – Stefan van der Poel

Spartastraat 34, Rotterdam – Esther Shaya

Spitskopstraat 1-huis, Amsterdam – Frits Slicht 

Spoorstraat 42, Winterswijk – Mirjam Schwarz en Sjoerd van der Werf

Stationsstraat 67-Beekstraat 45 (De Goedkoope Simon), Apeldoorn – Claartje Chajes

Valkenburgerstraat 200, Amsterdam – Selma Leijdesdorff

Vechtstraat 75-1, Amsterdam – Flory Oerlemans

Zwanenburgwal 92-huis, Amsterdam – Rob de Spa

Over de auteurs

K.Schippers voor Joodse Huizen

K.Schippers